Recenzja książki "Obcy" Maxa Czornyja
Każdy człowiek jest zdolny do pełnienia najpotworniejszego zła
Książka składa się sześciu rozdziałów, z których trzy nawiązują do „Boskiej komedii” Alighieri Dantego : 1. Purgatorio -czyściec,3. Lasciate Ogni Speranza- Porzućcie wszelkie nadziej, którzy tu wchodzicie ( napis na bramach dantejskiego piekła), 6. Inferno- piekło. Pozostałe rozdziały autor zatytułował : 2. Vanitas vanitatum et omnia vanitas - Marność nad marnościami i tylko marność - (Biblia - Księga Koheleta), 4. nosi tytuł : Ite missa est (Idzcie msza jest skończona), 5. Dies irae ( Dzień gniewu). Tekst kończy się tytułem piosenki Metaliki - „Fade to black” (zanikanie, przejście do czerni ). Nie wiem dlaczego autor użył języka włoskiego bądź łaciny w tytułach rozdziałów. Podobnie jest z zakończeniem w języku angielskim oraz licznymi wtrąceniami w języku francuskim, jak też pojawiające się w tekście opowieści o średniowiecznym rycerzu Rolandzie. Nie uatrakcyjnia to książki. Wprost przeciwnie, aby zrozumieć zapowiedź zawartą w tytułach rozdziałów czytelnik musi posłużyć się AI lub słownikami języków obcych. Chyba, że jest poliglotą i znawcą literackiej klasyki. Jednocześnie trzeba przyznać, że treść zawarta w poszczególnych rozdziałach odpowiada tytułowym zapowiedziom.
Autor już w Prologu ogłasza tezę, że wszystkiemu złu na świecie winien jest człowiek i wyliczane jego złe czyny. Treść książki to fakty, będące dowodami na zapowiedziane stwierdzenie o zdolności każdego człowieka do popełnienia najpotworniejszego zła.
Autentyczności opowiadanej historii rodziny repatriantów nadaje narrator, który jest synem głównego bohatera. Wspomina swoje dzieciństwo pełne dramatycznych wydarzeń.
Książka ukazuje przeciwności postępowania bohaterów: kochająca się rodzina – przemoc domowa, wykształcenie – nieuctwo, takt - chamstwo, tolerancja – agresja i mściwość, szacunek do człowieka – poniżanie i okrucieństwo, trzeźwość – pijaństwo. Tragizm wydarzeń potęguje udział w nich dzieci, których postępowanie jest niemniej okrutne niż dorosłych.
Finałem jest zwycięstwo zła, którego dokonuje wiele osób, w różnym wieku, co z kolei powoduje okrutne postępowanie ojca i syna, którzy do dotychczas byli wzorem dobroci, empatii i miłości. Nie szukali innej reakcji na to, co spotkało ich rodzinę, wybrali krwawą zemstę. Według autora każdy człowiek w chwilach silnych negatywnych emocji wybiera drogę odwetu, którą są okrucieństwo i śmierć
Max Czornyj nadaje literacką formę problemowi repatriacji i migracji, które są aktualnym problemem politycznym na całym świecie.
Mimo przejaskrawień w kreowaniu postaci i nagromadzenia dramatycznych wydarzeń „pamiętnik” dziecka odczytany przez niego po latach, jest pozycją godną polecenia.
Edward Dziaduła - klubowicz DKK w MBP w Cieszanowie
