Spotkanie z Jakubem Pawłowskim – relacja
27 lutego 2026 roku w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rzeszowie odbyło się spotkanie pt. „W XV-wiecznym Rzeszowie. Wydarzenia. Miejsca. Ludzie”, podczas którego prelekcję wygłosił Jakub Pawłowski – historyk, regionalista i popularyzator dziejów miasta.
Już na kwadrans przed rozpoczęciem sala była wypełniona po brzegi, a słuchacze zajęli także część korytarza. Mieszkańcy Rzeszowa i miłośnicy historii licznie zgromadzili się, by przenieść się w realia XV wieku – czasu, który dla miasta był okresem rozwoju i zapowiedzią późniejszego złotego wieku.
Prelegent omówił początki Rzeszowa, sięgające XIV stulecia, oraz znaczenie szlaku handlowo-wojskowego przebiegającego w pobliżu miasta jeszcze przed 1354 rokiem. Rzeszów był wówczas ośrodkiem znaczącym, posiadającym rozległe, zagospodarowane włości. Istniał kościół farny, a według części badaczy mógł funkcjonować także ratusz.
Szczególne miejsce w wykładzie zajęła postać Jana Pakosławica – właściciela Rzeszowa, rycerza, dyplomaty i królewskiego ambasadora podczas misji do papieża Urbana V. Jego działalność polityczna i gospodarcza przyczyniła się do umocnienia pozycji miasta oraz rozwoju rodu.
Omówiono również rzeszowskie dwory oraz zamek – ważne ośrodki władzy i administracji, które kształtowały przestrzeń miasta i podkreślały jego rangę. Naturalne granice Rzeszowa wyznaczały mokradła i bagna; od wschodu granicę stanowił Wisłok, a od północy potok Mikośka.
Istotnym elementem życia miasta był handel. W czwartki odbywały się targi, które przyciągały okolicznych mieszkańców i kupców. Źródła historyczne z XV wieku potwierdzają rozwój rzemiosła – w Rzeszowie funkcjonowały już cechy rzemieślnicze. Wymienia się m.in. rzeźników, szewców, krawców oraz tkaczy. Działali kupcy sprzedający miód, piwo marcowe i wino. Istniał również młyn. Wszystko to świadczy o dobrze zorganizowanym życiu gospodarczym oraz rosnącym znaczeniu miasta jako lokalnego centrum handlu i produkcji.
W trakcie spotkania zaprezentowano także „Poczet Rzeszowskich” herbu Półkozic z XV wieku, oraz omówiono historię herbu Rzeszowa.
Wyjątkowym elementem wydarzenia była obecność przedstawicieli Zakon Rycerzy Boju Dnia Ostatniego, którzy zaprezentowali się w historycznych rekonstrukcjach strojów. Publiczność mogła zobaczyć rycerza z okresu grunwaldzkiego (XIV–XV w.), rycerza „w cywilu” z XIII wieku z buławą i tasakiem, a także duchownego w wełnianym habicie typu bernardyńskiego z XIII stulecia. Ich obecność nadała spotkaniu wyjątkowo sugestywny, niemal widowiskowy charakter i pozwoliła lepiej wyobrazić sobie realia epoki.
Spotkanie było fascynującą podróżą w przeszłość i dowodem na to, że historia Rzeszowa wciąż budzi żywe zainteresowanie. Liczna frekwencja i zaangażowanie uczestników pokazały, że lokalne dziedzictwo pozostaje ważnym elementem tożsamości mieszkańców miasta.
Justyna Mucha
