Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie

samorządowa instytucja kultury Województwa Podkarpackiego i Miasta Rzeszowa

Provincial and City Public Library in Rzeszow

municipal culture institution of Podkarpacie Province and City of Rzeszow

Воєводська і Міська Cуспільна Бібліотека у Жешові

PODKARPACKIE - przestrzeń otwarta

Rzeszów - stolica innowacji

Kultura w Rzeszowie

BIP WiMBP

Licznik odwiedzin

Stronę odwiedzono:
13582294 razy

Pogoda

ZOBACZ TAKŻE:

 

 

 

 


 

Współpraca z

Współpraca z

Współpraca z

Grupa iCEA

Współpraca z

ZAKUP NOWOŚCI

 

 


Zakup nowości wydawniczych w 2016 r. zrealizowano ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa

Logowanie do SOWA2

Kalendarz wydarzeń

Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
01 02 03 04 05 06 07
08 09 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

 

nr GG 18 66 66 43

fb WiMBP

Wirtualna Kolekcja Czasopism

Aktualności

„I. Schaitter i Spółka” – podsumowanie projektu cyfryzacji archiwum rodziny Schaitterów - relacja

01-10-2018

„I. Schaitter i Spółka”
– podsumowanie projektu cyfryzacji archiwum rodziny Schaitterów


2 października 2018 r. w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rzeszowie odbyło się spotkanie podsumowujące rozpoczęty w 2017 r. projekt cyfryzacji i udostępnienia online materiałów archiwalnych dotyczących rzeszowskiej firmy „I. Schaitter i Spółka” oraz jej zasłużonych dla miasta właścicieli. Zbiór ponad 800. unikatowych dokumentów pochodzących z XVIII, XIX i XX wieku związanych z działalnością jednej z najstarszych rzeszowskich firm został przekazany do digitalizacji przez Jerzego Gottmana – syna ostatniego właściciela firmy „I. Schaitter i Spółka”. Część pamiątek rodzinnych przekazała również Agnieszka Schaitter.


Zgromadzonych we wtorkowe popołudnie gości – w tym Jerzego Gottmana z rodziną oraz Andrzeja Deca, przewodniczącego Rady Miasta Rzeszowa – przywitała Barbara Chmura, dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rzeszowie, podkreślając w swoim wystąpieniu wyjątkowość poddanej cyfryzacji kolekcji i wyrażając przekonanie, że archiwalia – m.in. księgi handlowe, inwentarze, bilanse, materiały firmowe i reklamowe, cenniki, etykiety, fotografie, korespondencje, rękopisy, legitymacje i dyplomy - udostępnione na dedykowanej projektowi stronie internetowej http://schaitter.rzeszow.pl/ posłużą jako źródło informacji i materiałów historycznych studentom, badaczom oraz wszystkim miłośnikom dziejów Rzeszowa i regionu.


Następnie głos zabrały Bożena Janda - koordynator projektu cyfryzacji kolekcji oraz Agata Rak-Wilczakowska z Pracowni Digitalizacji WiMBP, które w multimedialnej prezentacji przedstawiły pokrótce dzieje firmy „I. Schaitter i Spółka” skupiając się na dokonaniach Ignacego Schaittera i Michała Gottmana – dwóch jej właścicieli, którzy najwydatniej przyczynili się do rozwoju i marki przedsiębiorstwa, i rzeszowskiego handlu.


Założycielem kupieckiej dynastii Schaitterów był Tomasz Schaitter (1778-1838), który przyjechał do Rzeszowa w końcu XVIII wieku i zatrudnił się w sklepie prowadzonym przez Jakóba Holzera. Zarówno Schaitter jak i jego przełożony byli niemieckojęzycznymi Tyrolczykami, ale ich rodziny z biegiem czasu uległy procesowi polonizacji. W 1808 r. Tomasz przestał pracować dla Holzera i założył własny sklep - początkowo na Rynku w Krośnie, a potem w centrum Rzeszowa. W 1827 r. zawiązał spółkę z synem Ignacym (1805-1885) - osiem lat później syn przejął kierowanie przedsiębiorstwem kupując jednocześnie kamienicę przy ul. Farnej 18 (obecnie ul. Kościuszki 7), do której przeniósł prowadzony dotychczas w Rynku sklep. W 1856 r. Ignacy Schaitter założył spółkę z własnym synem, Ludwikiem dając początek nazwie „I. Schaitter i Spółka” towarzyszącej firmie do końca jej istnienia. Następcą Ludwika był jego potomek, Józef, który nie mając własnych dzieci przekazał firmę bratu, Ignacemu II (1858-1943). Około roku 1918 Ignacy Schaitter II porozumiał się ze swoim niegdysiejszym pomocnikiem handlowym - Michałem Gottmanem (1881-1972) i zaproponował mu współpracę. W 1928 r. Gottman odkupił firmę od Schaittera i prowadził ją do 1949 roku (od 1939 r. w nowo wybudowanej, okazałej kamienicy przy ul. Grunwaldzkiej 6), kiedy to została zamknięta wskutek działań władz komunistycznych. Byli wspólnicy przez wiele lat pozostawali w dobrych stosunkach, o czym świadczy liczna zachowana korespondencja dotycząca spraw zarówno zawodowych, jak i prywatnych.


Na przestrzeni blisko dwóch wieków rzeszowskiej historii Schaitterowie mieli swe sklepy, kamienice i magazyny przy dzisiejszych ulicach: Kościuszki, Grunwaldzkiej, Matejki, Dymnickiego, Słowackiego i Krakowskiej. Michał Gottman wybudował także magazyn produktów naftowych przy stacji kolejowej Staroniwa oraz - pierwsze w mieście - stacje benzynowe przy Placu Farnym i na Rynku Nowego Miasta (obecnie Plac Wolności). Bogactwo asortymentu – od towarów „korzennych, aptecznych, norymberskich, galanteryjnych, farb i nasion” przez alkohol, artykuły papiernicze i fotograficzne, wyroby ze złota i srebra po broń myśliwską, proch strzelniczy, figury gipsowe, wieńce pogrzebowe i benzynę – a także blisko 300 kontrahentów z całej Europy (księga z ich nazwiskami i adresami oraz cenniki zachowały się do dnia dzisiejszego!) sprawiało, że Rzeszowie mawiano, iż „w sklepie Schaitterów wszystko można kupić”. Kupcy z Kościuszki i Grunwaldzkiej nie stronili także od odpowiedniej reklamy (w lokalnej prasie, witrynach sklepowych czy w formie personalizowanych etykiet oraz kart reklamowych rozsyłanych klientom – część tych materiałów dostępna jest w zdigitalizowanej kolekcji) oraz nowinek technicznych (wprowadzając, m.in. kasy kontrolne, maszyny do pisania, automatyczne wagi stołowe czy windy; Michał Gottman utworzył także w pierwszy w historii firmy etat kasjerki - wcześniej na tym stanowisku pracowali jedynie mężczyźni), które miały wpływ na dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa.


Oprócz handlu rodzinę Schaitterów zajmowała także działalność społeczna i naukowa: byli filantropami, lobbystami w sprawach miasta, członkami towarzystw i instytucji naukowych. Reprezentowali etos patrioty i obywatela współodpowiedzialnego za losy społeczności lokalnej. Ignacy Schaitter był zapalonym przyrodnikiem – naturalistą. Posiadał ogromne zbiory spreparowanych okazów zwierząt (jedne z największych w kraju, ponad 23 000 eksponatów!), należał do prestiżowego Towarzystwa Zoologiczno-Botanicznego w Wiedniu oraz do Komisji Fizjograficznej Cesarsko-Królewskiego Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. W wydawnictwach Komisji publikował artykuły o owadach, ptakach i ssakach okolic Rzeszowa. Przez 35 lat był członkiem  Wydziału Miejskiego w Rzeszowie, działał ponadto w Komitecie Cmentarnym opiekującym się cmentarzem nad Wisłokiem, Wydziale Kasy Oszczędności oraz Domu Ubogich. W 1842 r. czynnie zaangażował się w pomoc ofiarom wielkiego pożaru, który strawił miasto. Przez blisko 10 lat efektywnie lobbował, by trasa kolejowa Wiedeń-Lwów wiodła przez Rzeszów. Udało mu się także doprowadzić do uzyskania w Wiedniu zgody na poszerzenie rzeszowskiego gimnazjum do ośmiu klas (co dawało uczniom możliwość zdawania matury na miejscu). Za ww. zasługi miasto Rzeszów przyznało Ignacemu Schaitterowi w 1875 r. tytuł Honorowego Obywatela. Młodszy brat Ignacego – Ferdynand był założycielem i członkiem Towarzystwa Zaliczkowego w Rzeszowie oraz komendantem oddziału Ochotniczej Straży Pożarnej, uczestniczył także w pracach Rady Miejskiej, a w prowadzonym przez niego - drugim - sklepie odbyła się w 1886 r. pierwsza wystawa fotografii Edwarda Janusza.


W dalszej części spotkania goście WiMBP mieli okazję wysłuchać wykładu „Handel w Rzeszowie w XIX i na początku XX wieku” dra hab. prof. PRz Grzegorza Zamoyskiego z Archiwum Państwowego, w trakcie którego zaprezentowane zostały dokumenty regulujące wówczas działalność handlowo-targową w mieście  - m.in. przywilej targowy cesarza Ferdynanda I z 1838 r., koncesja rzeszowskiego starostwa (z 1875 r.) na odbywanie cotygodniowych targów we wtorki i piątki, regulamin tychże targów precyzujący godziny i miejsca targowe (włącznie z określeniem grup towarów dopuszczonych do sprzedaży na określonej ulicy czy placu) oraz warunki najmu straganów na rzeszowskich ulicach wraz z wykazem właścicieli (rodzina Schaitterów – choć stoisk na jarmarkach nie prowadziła – korzystała z tej formy handlu pośrednio obsługując w dni targowe w swoich sklepach mieszkańców okolicznych miejscowości poszukujących m.in. nasion czy leków dla zwierząt).


Podsumowując swoje wystąpienie prof. Zamoyski zachęcił słuchaczy do samodzielnego odkrywania lokalnej historii. Zachęcamy do tego również my – zwłaszcza dziś, kiedy o rodzinie Schaitterów i ich przedsiębiorstwie przypomina już nie tylko widniejący na elewacji kamienicy przy ul. Grunwaldzkiej napis „I. Schaitter i Spółka”, ale też kolekcja dostępnych online dokumentów: http://schaitter.rzeszow.pl/.

 

Marta Biały
Pracownia Digitalizacji WiMBP w Rzeszowie

 

Relacja w mediach:

  • Poranek z TVP3 Rzeszów - program na żywo, red. Adam Bienias, 2.10.2018 r., z udziałem dyr. B.Chmury i B.Jandy
  • Audycja na żywo poświęcona firmie "I.Schaitter i Spółka" w programie „Tu i teraz” w Polskim Radiu Rzeszów, red. Alina Pochwat-Cicha, red. Adam Głaczyński, 9.10.2018 r., z udziałem dyr. B.Chmury i B.Jandy
  • http://czytajrzeszow.pl/?idd=10&id=1105&poz=mr1&show=-1&pagebl1=0


 ---------------------------------------------------

GALERIA

Redakcja witryny:
E-mail:

Copyright 2009 WiMBP Rzeszów.
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Ideo Realizacja:
CMS Edito Powered by: